على زمانى قمشه اى

417

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

مىكنند ، نشان مىدهد گاه‌شمارى يزدگردى معاصر زردشتى از نظر طول سال و آرايهء كبيسه‌ها كاملا از گاه‌شمارى هجرى شمسى پيروى مىكند . چون درگاه شمارى يزدگردى روز سى و يكم ماه وجود ندارد ، طى شش ماه نخست هر سال ، هرماهه سى و يكم ماه وجود ندارد ، طى شش ماه نخست هر سال ، هرماهه بين آغاز ماه جديد شمسى و ماه يزدگردى معاصر زردشتى يك روز اختلاف افزوده مىشود . اين اختلاف تنها در پايان سال هجرى شمسى و با تطبيق پنج روز اندرگاه با پنج روز انتهايى سال شمسى رفع مىگردد . براى اعمال كبيسه نيز ، براساس آرايه‌هاى كبيسه‌گيرى گاه‌شمارى هجرى شمسى ، در سالهاى كبيسه روز ششمى ، به نام « اورداد » ، به روزهاى اندرگاه اضافه مىشود . نام اين روز ششم در متون متقدم زردشتى و آثار متعلق به گاه‌شمارى يزدگردى هيچ سابقه‌اى ندارد . 2 . گاه‌شمارى مجوسى . پس از كشته شدن يزدگرد سوم ( 651 ميلادى ) و انقراض سلسلهء ساسانى ، رويكردهاى گوناگونى در به كارگيرى انواع گاه‌شمارى در ايران به‌وجود آمد . درحالىكه در بعضى نقاط گاه‌شمارى هجرى قمرى براى نخستين‌بار با ضرب سكه‌هاى عرب - ساسانى متداول شده بود ، دسته‌اى از ايرانيان همچنان گاه‌شمارى خود را با مبدأ به سلطنت رسيدن يزدگرد سوم ( گاه‌شمارى يزدگردى ) به كار مىبردند . دسته‌اى ديگر از ايرانيان گاه‌شمارى خود را با مبدأ درگذشت اين پادشاه ( سال 11 يزدگردى / 632 ميلادى ) شمارش كردند . اين گاه‌شمارى كه مبدأ آن مفروضا زمان جلوس شاه جديد ساسانى بر تخت سلطنت بوده است ، در متون متعدد ، گاه‌شمارى مجوسى يا فارسيه خوانده شده است . نخستين‌بار ابو حنيفه دينورى به تاريخ مرگ يزدگرد سوم به عنوان مبدأ